Khi nhập khẩu hàng hóa bằng container, doanh nghiệp không chỉ cần tính tiền hàng, cước biển, thuế nhập khẩu hay chi phí vận chuyển nội địa. Một nhóm chi phí rất dễ bị bỏ sót là DEM, DET và Storage. Đây là các khoản phí liên quan đến việc container hoặc hàng hóa nằm tại cảng, nằm ngoài cảng hoặc lưu trong bãi quá thời gian miễn phí.
Nếu chứng từ chậm, tờ khai chưa thông quan, xe kéo chưa đặt được hoặc kho chưa kịp rút hàng, phí lưu container và lưu bãi có thể phát sinh chỉ sau vài ngày. Với những lô hàng nhiều container, khoản phí này đôi khi làm tổng chi phí nhập hàng tăng mạnh so với dự toán ban đầu.
Hiểu ngắn gọn, DEM là phí lưu container khi container còn ở cảng, DET là phí giữ container khi container đã ra khỏi cảng nhưng chưa trả rỗng đúng hạn, còn Storage là phí lưu bãi do cảng hoặc depot thu khi container hoặc hàng hóa nằm bãi quá thời gian miễn phí.
Bài viết này giải thích rõ DEM DET Storage là gì, cách phân biệt từng loại phí, vì sao các khoản phí này phát sinh và doanh nghiệp cần kiểm soát những mốc nào để hạn chế chi phí khi hàng nhập về cảng.
DEM, DET, Storage là gì?
DEM, DET và Storage đều liên quan đến thời gian miễn phí, thường gọi là free time. Tuy nhiên, mỗi loại phí gắn với một giai đoạn khác nhau trong quá trình xử lý container nhập khẩu. Nếu doanh nghiệp chỉ nhớ chung là “phí lưu container” mà không phân biệt từng khoản, rất dễ bỏ sót mốc quan trọng.
DEM là gì?
DEM là viết tắt của Demurrage. Đây là phí lưu container tại cảng, depot hoặc khu vực do hãng tàu quản lý sau khi container đã được dỡ khỏi tàu nhưng chưa được doanh nghiệp lấy ra trong thời gian miễn phí.
Nói dễ hiểu, DEM thường phát sinh trước khi doanh nghiệp kéo container ra khỏi cảng. Container đã về, đã nằm tại bãi, nhưng doanh nghiệp chưa hoàn tất chứng từ, chưa lấy lệnh giao hàng, chưa thông quan hoặc chưa có xe kéo. Khi quá hạn free time DEM, hãng tàu có thể bắt đầu tính phí.
Ví dụ, container được dỡ khỏi tàu ngày 01, hãng tàu cho 5 ngày miễn phí DEM. Nếu đến ngày 07 doanh nghiệp mới kéo container ra khỏi cảng, thời gian vượt quá có thể bị tính phí DEM theo biểu phí của hãng tàu.
DET là gì?
DET là viết tắt của Detention. Đây là phí giữ container ngoài cảng quá thời gian miễn phí sau khi doanh nghiệp đã lấy container ra khỏi cảng nhưng chưa trả container rỗng về depot hoặc địa điểm hãng tàu chỉ định.
DET thường phát sinh sau khi container đã được kéo về kho. Nếu kho rút hàng chậm, thiếu nhân sự bốc xếp, thiếu xe nâng, chưa có mặt bằng nhận hàng hoặc xe không quay đầu trả rỗng kịp, doanh nghiệp có thể bị tính DET.
Ví dụ, hãng tàu cho 3 ngày miễn phí giữ container ngoài cảng. Doanh nghiệp kéo container về kho ngày 01 nhưng đến ngày 05 mới trả container rỗng. Phần thời gian vượt hạn có thể bị tính phí DET.
Storage là gì?
Storage là phí lưu bãi tại cảng, ICD, depot hoặc khu vực lưu giữ hàng hóa. Khoản phí này thường do cảng hoặc đơn vị khai thác bãi thu khi container hoặc hàng hóa nằm trong bãi quá thời gian miễn phí.
Storage khác DEM ở điểm: DEM gắn với việc sử dụng container của hãng tàu quá hạn, còn Storage gắn với việc container hoặc hàng hóa chiếm diện tích bãi quá thời gian miễn phí. Trong thực tế, một container chậm lấy ra khỏi cảng có thể bị tính cả DEM và Storage nếu vượt thời hạn miễn phí của cả hãng tàu và cảng.
DEM, DET và Storage khác nhau như thế nào?
Cách phân biệt nhanh nhất là nhìn vào vị trí container. Nếu container còn ở cảng và quá hạn miễn phí của hãng tàu, doanh nghiệp thường gặp DEM. Nếu container đã ra khỏi cảng nhưng chưa trả rỗng đúng hạn, doanh nghiệp thường gặp DET. Nếu container hoặc hàng hóa nằm tại bãi quá hạn miễn phí của cảng, doanh nghiệp thường gặp Storage.
| Tiêu chí | DEM | DET | Storage |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Phí lưu container quá hạn khi container còn ở cảng hoặc depot | Phí giữ container quá hạn sau khi container đã ra khỏi cảng | Phí lưu bãi khi container hoặc hàng hóa nằm bãi quá thời gian miễn phí |
| Giai đoạn phát sinh | Trước khi kéo container ra khỏi cảng | Sau khi kéo container về kho nhưng chưa trả rỗng | Khi container hoặc hàng nằm trong bãi cảng, ICD hoặc depot quá hạn |
| Đơn vị thường thu | Hãng tàu hoặc bên sở hữu container | Hãng tàu hoặc bên sở hữu container | Cảng, ICD, depot hoặc đơn vị khai thác bãi |
| Mốc cần theo dõi | Ngày dỡ container, hạn lấy container ra khỏi cảng | Ngày kéo container ra khỏi cảng, hạn trả container rỗng | Ngày bắt đầu và kết thúc thời gian miễn lưu bãi |
| Nguyên nhân phổ biến | Chậm chứng từ, chậm thông quan, chưa có xe kéo | Kho rút hàng chậm, thiếu xe nâng, trả rỗng muộn | Container nằm bãi lâu do chưa hoàn tất thủ tục hoặc chưa lấy hàng |
Với hàng nhập khẩu, khâu đưa container ra khỏi cảng là điểm rất dễ phát sinh chi phí nếu thiếu một bước nhỏ. Doanh nghiệp nên nắm trước các bước đưa container ra khỏi cảng để biết khi nào cần chuẩn bị chứng từ, lấy lệnh, điều xe và phối hợp với cảng.
Khi nào doanh nghiệp bị tính phí lưu container, lưu bãi?
Doanh nghiệp thường bị tính phí lưu container, lưu bãi khi container hoặc hàng hóa vượt quá free time. Free time container là khoảng thời gian miễn phí mà hãng tàu, cảng hoặc depot cho phép doanh nghiệp sử dụng container, lưu container hoặc lưu bãi mà chưa bị tính phí.
Với hàng nhập khẩu, các mốc cần kiểm soát gồm: ngày tàu dự kiến cập cảng, ngày container được dỡ khỏi tàu, ngày bắt đầu tính free time, ngày hết hạn DEM, ngày hết hạn Storage, ngày kéo container ra khỏi cảng, ngày rút hàng tại kho và ngày trả container rỗng.
Một tình huống thường gặp là container đã về cảng nhưng bộ chứng từ chưa hoàn tất. Doanh nghiệp chưa lấy được lệnh giao hàng, tờ khai chưa thông quan, container tiếp tục nằm bãi. Khi quá thời hạn miễn phí, DEM và Storage có thể bắt đầu phát sinh. Sau đó, nếu container được kéo về kho nhưng rút hàng chậm và trả rỗng muộn, DET có thể phát sinh thêm.
Doanh nghiệp cũng cần lưu ý rằng free time của DEM, DET và Storage không phải lúc nào cũng giống nhau. Có trường hợp hãng tàu cho miễn DEM trong một số ngày nhất định, nhưng cảng lại có quy định miễn lưu bãi khác. Vì vậy, khi nhận thông tin lô hàng, không nên chỉ hỏi “được miễn phí mấy ngày”, mà cần hỏi rõ từng loại phí, ngày bắt đầu tính và ngày hết hạn.
Nếu doanh nghiệp cần hình dung rõ hơn giai đoạn đưa hàng ra khỏi container sau khi kéo về kho, nội dung về quá trình rút hàng khỏi container sẽ giúp phân biệt tốt hơn giữa thời điểm tránh DEM, Storage và thời điểm có nguy cơ phát sinh DET.
Timeline dễ phát sinh DEM, DET và Storage trong lô hàng nhập khẩu
Để dễ hình dung, doanh nghiệp có thể nhìn chuỗi xử lý hàng nhập theo các mốc sau:
| Mốc thời gian | Việc thường xảy ra | Loại phí cần chú ý |
|---|---|---|
| Trước khi tàu cập | Nhận chứng từ, kiểm tra thông tin, chuẩn bị khai báo | Chưa phát sinh, nhưng là giai đoạn quyết định rủi ro về sau |
| Tàu cập và dỡ container | Container được đưa vào bãi cảng | Bắt đầu cần theo dõi DEM và Storage |
| Làm thủ tục hải quan | Khai tờ khai, xử lý luồng, nộp thuế, kiểm tra chứng từ nếu có | DEM và Storage có nguy cơ phát sinh nếu kéo dài |
| Lấy container ra khỏi cảng | Hoàn tất lệnh giao hàng, điều xe vào cảng, kéo container về kho | Kết thúc rủi ro DEM tại cảng, nhưng bắt đầu cần theo dõi DET |
| Rút hàng tại kho | Dỡ hàng, kiểm đếm, sắp xếp hàng vào kho | DET có nguy cơ phát sinh nếu rút hàng chậm |
| Trả container rỗng | Trả vỏ container về depot hoặc nơi hãng tàu chỉ định | Kết thúc rủi ro DET nếu trả đúng hạn |
Những nguyên nhân phổ biến khiến phí DEM, DET, Storage tăng cao
Phí DEM, DET và Storage thường không đến từ một lỗi lớn duy nhất. Chúng thường phát sinh từ nhiều điểm chậm nhỏ cộng lại. Một ngày chậm chứng từ, một ngày chờ kiểm hóa, một ngày chưa có xe kéo và một ngày kho chưa rút kịp có thể biến một lô hàng tưởng như bình thường thành lô hàng vượt chi phí.
Chứng từ chưa hoàn tất
Chứng từ là điểm khởi động của toàn bộ quy trình nhập khẩu. Nếu invoice, packing list, vận đơn, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy phép chuyên ngành hoặc thông tin hàng hóa chưa thống nhất, quá trình lấy lệnh giao hàng và khai báo hải quan có thể bị chậm.
Các lỗi thường gặp gồm sai tên người nhận hàng, sai mã số thuế, sai số container, sai số seal, sai trọng lượng, mô tả hàng chưa rõ, chưa có vận đơn gốc hoặc chưa có điện giao hàng. Khi tàu đã cập cảng mà chứng từ vẫn phải chỉnh sửa, doanh nghiệp rất dễ mất những ngày free time đầu tiên.
Tờ khai bị phân luồng vàng hoặc luồng đỏ
Khi tờ khai rơi vào luồng vàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị hồ sơ để hải quan kiểm tra chứng từ. Khi rơi vào luồng đỏ, hàng hóa có thể phải kiểm tra thực tế. Hai tình huống này đều có thể làm kéo dài thời gian container nằm tại cảng.
Rủi ro cao hơn nếu hàng có mã HS chưa rõ, cần giấy phép nhập khẩu, cần kiểm tra chất lượng, cần kiểm dịch, cần chứng nhận xuất xứ hoặc có khác biệt giữa chứng từ và hàng thực tế. Nếu không xử lý sớm, DEM và Storage có thể phát sinh trước khi doanh nghiệp kịp kéo container ra ngoài.
Chưa có kế hoạch kéo container
Nhiều doanh nghiệp chỉ bắt đầu đặt xe sau khi tờ khai đã thông quan. Cách này tưởng an toàn, nhưng dễ gây trễ nếu cảng đông, xe khan hiếm, container nặng, cần xe chuyên dụng hoặc kho chỉ nhận hàng trong một khung giờ cố định.
Với hàng cần giao gấp hoặc hàng nhập nhiều container, nên dự kiến lịch xe trước và chốt giờ kéo khi thủ tục đủ điều kiện. Cách làm này giúp giảm thời gian container nằm tại cảng sau thông quan, đồng thời tránh tình trạng thông quan xong nhưng vẫn chưa có xe vào lấy hàng.
Kho chưa sẵn sàng rút hàng
DET thường phát sinh ở giai đoạn container đã ra khỏi cảng nhưng chưa được rút hàng và trả rỗng đúng hạn. Đây là điểm nhiều doanh nghiệp dễ bỏ sót vì nghĩ rằng chỉ cần kéo container ra khỏi cảng là đã hết rủi ro chi phí.
Thực tế, nếu kho thiếu mặt bằng, thiếu xe nâng, thiếu nhân sự, chưa chuẩn bị pallet, chưa phân khu hàng hóa hoặc có nhiều container về cùng lúc, thời gian giữ container ngoài cảng sẽ kéo dài. Với hàng cần xử lý nhanh, doanh nghiệp nên chuẩn bị trước cách tổ chức đóng rút hàng an toàn để giảm rủi ro chậm tiến độ và hư hỏng hàng hóa.
Không theo dõi free time
Free time là mốc chi phí rất quan trọng, nhưng không ít doanh nghiệp chỉ ghi nhớ bằng cảm tính. Khi không có bảng theo dõi cụ thể, đội chứng từ, đội vận tải và kho nhận hàng dễ phối hợp lệch nhịp.
Cách an toàn hơn là lập bảng theo dõi riêng cho từng container, ghi rõ ngày tàu cập, ngày dỡ container, hạn DEM, hạn Storage, hạn DET, người phụ trách chứng từ, người phụ trách xe kéo, người phụ trách kho và trạng thái trả rỗng.
Cách tránh phí lưu container, lưu bãi khi hàng về cảng
Để tránh phí DEM, DET và Storage, doanh nghiệp cần quản lý lô hàng theo mốc thời gian, không chỉ xử lý từng việc rời rạc. Một lô hàng nhập khẩu nên được theo dõi từ trước khi tàu cập đến khi container rỗng được trả về đúng nơi quy định.
Kiểm tra chứng từ trước khi tàu cập
Doanh nghiệp nên rà soát bộ chứng từ ngay khi nhận bản nháp từ đối tác, forwarder hoặc hãng tàu. Các thông tin cần kiểm tra gồm tên công ty, mã số thuế, địa chỉ, mô tả hàng, số lượng, trọng lượng, trị giá hàng, điều kiện giao hàng, cảng đi, cảng đến, số container và số seal.
Nếu hàng thuộc nhóm cần kiểm tra chuyên ngành, giấy phép nhập khẩu, kiểm dịch, kiểm tra chất lượng hoặc chứng nhận xuất xứ, các hồ sơ này nên được chuẩn bị trước ngày tàu cập. Chuẩn bị muộn thường làm mất những ngày free time đầu tiên.
Hỏi rõ free time của từng loại phí
Doanh nghiệp cần hỏi rõ free time DEM, DET và Storage cho từng lô hàng. Khi hỏi, nên xác nhận ngày bắt đầu tính, ngày kết thúc miễn phí, đơn vị thu phí, biểu phí sau khi quá hạn và cách tính theo ngày hay theo container.
Một bảng theo dõi đơn giản có thể gồm các cột: số container, ngày ETA, ngày dỡ container, hạn DEM, hạn Storage, hạn DET, trạng thái tờ khai, ngày dự kiến kéo hàng, ngày rút hàng, ngày trả rỗng và ghi chú phát sinh. Bảng này nên được cập nhật hằng ngày trong giai đoạn hàng vừa cập cảng.
Chủ động lịch xe kéo và lịch rút hàng
Xe kéo và kho nhận hàng cần được chuẩn bị song song với thủ tục hải quan. Nếu chờ thông quan xong mới đặt xe, doanh nghiệp có thể mất thêm thời gian vì lịch xe kín, cảng ùn, kho không còn khung giờ nhận hàng hoặc tài xế không kịp làm thủ tục vào cảng.
Với hàng nhiều container, không nên kéo toàn bộ về kho nếu năng lực rút hàng không đủ. Kéo nhanh nhưng rút chậm chỉ chuyển rủi ro từ DEM, Storage sang DET. Lịch kéo hàng nên bám theo năng lực bốc dỡ thực tế của kho.
Phối hợp hải quan, cảng, hãng tàu và kho nhận hàng
Một lô hàng container thường liên quan đến nhiều bên: người nhập khẩu, hãng tàu, forwarder, cảng, hải quan, đội xe, kho nhận hàng và đơn vị kiểm tra chuyên ngành nếu có. Nếu không có một đầu mối điều phối, thông tin rất dễ bị đứt ở giữa.
Doanh nghiệp nên chỉ định một người hoặc một đơn vị theo dõi toàn bộ tiến độ. Người này cần biết bộ chứng từ đã đủ chưa, tờ khai đang ở trạng thái nào, lệnh giao hàng đã lấy chưa, phí hãng tàu đã thanh toán chưa, container đã đủ điều kiện kéo chưa, xe đã có lịch chưa và kho có thể nhận hàng lúc nào.
Có phương án xử lý khi phát sinh kiểm hóa
Nếu tờ khai bị luồng đỏ hoặc cần kiểm tra thực tế, doanh nghiệp cần phản ứng nhanh. Các việc cần làm gồm chuẩn bị hồ sơ, đăng ký lịch kiểm, bố trí nhân sự phối hợp, xác định vị trí container, dự kiến thời gian mở container và cập nhật lại lịch xe kéo.
Trong trường hợp cần rút kiểm, chuyển bãi kiểm hóa hoặc mở container theo yêu cầu, doanh nghiệp nên kiểm tra ngay phần free time còn lại. Nếu thấy nguy cơ quá hạn, cần làm việc sớm với các bên liên quan để chọn phương án ít phát sinh chi phí nhất.
Checklist hạn chế phí DEM, DET, Storage cho doanh nghiệp
Doanh nghiệp có thể dùng checklist dưới đây như một bảng kiểm thực tế trước và sau khi hàng về cảng.
| Giai đoạn | Việc cần kiểm tra | Mục tiêu kiểm soát chi phí |
|---|---|---|
| Trước khi tàu cập | Rà soát invoice, packing list, vận đơn, C/O và giấy phép nếu có | Tránh chậm lấy lệnh và chậm khai hải quan |
| Trước khi khai báo | Kiểm tra mã HS, chính sách hàng hóa, thuế và hồ sơ chuyên ngành | Giảm rủi ro bị vướng khi phân luồng |
| Khi tàu cập | Cập nhật ngày dỡ container, hạn DEM, hạn Storage và hạn DET | Không bỏ sót mốc free time |
| Khi làm thủ tục | Theo dõi trạng thái tờ khai, phí hãng tàu, lệnh giao hàng | Rút ngắn thời gian container nằm tại cảng |
| Khi kéo hàng | Chốt lịch xe, lệnh vào cảng, thời gian kho nhận hàng | Tránh kéo chậm hoặc kéo về nhưng không rút kịp |
| Khi rút hàng | Chuẩn bị xe nâng, nhân sự, mặt bằng, pallet và kế hoạch trả rỗng | Hạn chế phát sinh DET |
| Sau khi rút hàng | Xác nhận container rỗng đã trả đúng depot, đúng hạn | Khóa rủi ro chi phí sau cùng |
Ngoài checklist, doanh nghiệp nên lưu lại lịch sử các lô hàng từng phát sinh DEM, DET hoặc Storage. Sau vài lô, doanh nghiệp sẽ thấy rõ điểm nghẽn nằm ở chứng từ, hải quan, xe kéo hay kho nhận hàng.
Khi nào nên thuê đơn vị hỗ trợ xử lý trọn quy trình?
Doanh nghiệp có thể tự xử lý nếu lô hàng đơn giản, chứng từ quen thuộc, số lượng container ít và đội ngũ nội bộ đã có kinh nghiệm. Tuy nhiên, với lô hàng gấp, nhiều container, hàng cần kiểm tra chuyên ngành, hàng dễ bị kiểm hóa hoặc doanh nghiệp chưa có người theo sát cảng, việc thuê đơn vị hỗ trợ có thể giúp giảm rủi ro phát sinh phí.
Một đơn vị hỗ trợ phù hợp không chỉ khai tờ khai, mà còn cần theo dõi chứng từ, cập nhật thời hạn free time, phối hợp với hãng tàu, cảng, hải quan, đội xe và kho nhận hàng. Nếu doanh nghiệp muốn gom các đầu việc về một đầu mối, có thể cân nhắc hỗ trợ hải quan cho hàng nhập để hạn chế tình trạng mỗi khâu xử lý một kiểu.
Điểm quan trọng là không nên chỉ so sánh chi phí dịch vụ ban đầu. Với hàng container, một vài ngày chậm có thể kéo theo DEM, DET, Storage, phí xe chờ, phí nâng hạ bổ sung và chi phí vận hành tại kho. Vì vậy, doanh nghiệp nên nhìn theo tổng chi phí của cả lô hàng.
FAQ về DEM, DET và Storage
DEM DET Storage là gì?
DEM là phí lưu container tại cảng hoặc depot quá thời gian miễn phí. DET là phí giữ container ngoài cảng quá thời gian miễn phí trước khi trả rỗng. Storage là phí lưu bãi do cảng, ICD, depot hoặc đơn vị khai thác bãi thu khi container hoặc hàng hóa nằm bãi quá hạn miễn phí.
Phí DEM là gì?
Phí DEM là phí phát sinh khi container hàng nhập đã dỡ khỏi tàu nhưng vẫn nằm tại cảng hoặc depot quá thời gian miễn phí của hãng tàu. DEM thường liên quan đến chậm chứng từ, chậm thông quan hoặc chậm kéo container ra khỏi cảng.
Phí DET là gì?
Phí DET là phí phát sinh khi doanh nghiệp đã kéo container ra khỏi cảng nhưng giữ container quá thời gian miễn phí và chưa trả container rỗng về đúng nơi quy định. DET thường liên quan đến việc rút hàng chậm hoặc kho chưa sẵn sàng.
Phí Storage là gì?
Phí Storage là phí lưu bãi do cảng, ICD, depot hoặc đơn vị khai thác bãi thu khi container hoặc hàng hóa nằm trong khu vực lưu giữ quá thời gian miễn phí. Storage có thể phát sinh song song với DEM nếu container chậm lấy ra khỏi cảng.
DEM và Storage có giống nhau không?
Không. DEM thường do hãng tàu hoặc bên sở hữu container thu vì container bị lưu quá hạn. Storage thường do cảng hoặc đơn vị khai thác bãi thu vì container hoặc hàng hóa chiếm diện tích bãi quá thời gian miễn phí.
Free time container là gì?
Free time container là thời gian miễn phí mà hãng tàu, cảng hoặc depot cho phép doanh nghiệp sử dụng container, lưu container hoặc lưu bãi mà chưa bị tính phí. Doanh nghiệp cần kiểm tra riêng free time cho DEM, DET và Storage.
Làm sao để tránh phí DEM DET?
Để tránh phí DEM DET, doanh nghiệp nên kiểm tra chứng từ trước khi tàu cập, khai báo hải quan sớm, theo dõi hạn free time, đặt lịch xe kéo, chuẩn bị kho rút hàng và trả container rỗng đúng hạn.
Vì sao phí lưu container, lưu bãi có thể tăng nhanh?
Các khoản phí này thường được tính theo ngày, theo container và có thể tăng theo từng bậc thời gian. Nếu doanh nghiệp nhập nhiều container cùng lúc, chỉ cần chậm vài ngày, tổng chi phí phát sinh có thể tăng đáng kể.
Doanh nghiệp nhỏ có cần theo dõi DEM, DET và Storage không?
Có. Ngay cả khi chỉ nhập một container, doanh nghiệp nhỏ vẫn có thể phát sinh chi phí lớn nếu chứng từ chậm, tờ khai bị kiểm tra, xe kéo chưa có lịch hoặc kho không rút hàng kịp.
